Ndozi moto maka ọrịa Parkinson • 2025 MDS Congress

Prof. Alice Nieuwboer: Daalụ maka ịkpọ m ebe a. Nke ahụ mara mma nke ukwuu.

Dr. Michele Matarazzo: Echere m na isiokwu anyị ga-ekwurịta banyere ya na-emesị nweta ume, n'ikpeazụ na-adọta ọtụtụ nlebara anya. Echere m na nke ahụ dị ezigbo mkpa maka ubi, ọ dịkwa oke mkpa, karịsịa maka ndị ọrịa anyị n'ihi na ọ nwere ike ịgbanwe ndụ ọtụtụ ndị ọrịa.

Yabụ, kedu ihe na-eme n'ihe gbasara ndozigharị yana ihe mere n'afọ gara aga nke ị chere na ọ bara uru ịkọ?

Prof. Alice Nieuwboer: Ọ dị mma na ọtụtụ ihe na-eme na ngalaba mmezi, ma eleghị anya, m ga-eru eru [00:01:00] na mbụ. Abụ m onye nnọchiteanya nke mmezigharị moto, yabụ abụ m onye na-ahụ maka ahụike, na amachaghị m ihe na-eme na ọgwụgwọ okwu, ọgwụgwọ ọrụ, wdg. Yabụ na m na-ekwu naanị ụlọ ahịa taa, nke bụ mmezigharị moto.

Nke mbụ, ọ dị ezigbo mma ịhụ ụzọ anyị nọ ugbu a na ihe ngosi ikpo okwu bụ isi. A na-ahụ mmega ahụ ugbu a dị ka ọgwụgwọ oge niile nke onye ọ bụla kwesịrị inweta. Ma nke ahụ dị nnọọ iche na afọ 10 gara aga. Ya mere, ọ bụ ihe na-akpali akpali ịbụ akụkụ nke mmepe ahụ, ọ na-adịkwa m ụtọ nke ukwuu ịnọ na akaebe nke ahụ.

Ugbu a, ihe m chere bụ nke kachasị ọhụrụ n'ọhịa anyị bụ eziokwu, n'ezie, na anyị na-ahụ na nkà na ụzụ na-awakpo mmeghari. Ma nke ahụ bụ ihe dị mma, n'echiche na ikekwe [00:02:00] ndị na-ahụ maka ahụ ike ga-adịwanye njọ. A ga-edochikwa ya, ruo n'ókè ụfọdụ, n'ezie, site na nkà na ụzụ nke na-enyere ndị ọrịa aka inwe mkpali, ịga ije karịa, na-arụsi ọrụ ike karị, kamakwa ịga ije na mma. Yabụ na ọ bụghị naanị maka ihe ndị ọzọ, kamakwa maka mmegharị ka mma, ngwaọrụ teknụzụ nwere ike inyere ya aka. Ya mere, nke ahụ bụ, echere m, mmepe ọhụrụ nke, na m na-ahụ.

Na ihe nke abụọ bụ na nkà na ụzụ na-agwa ndị ọzọ n'ụzọ ziri ezi otú ndị ọrịa na-aga mgbe anyị na-adịghị ele ha anya.

Yabụ, anyị na-enwetawanye ohere ugbu a maka nchọpụta gait ndụ n'efu, nchọpụta ọrụ ndụ n'efu. Na nke ahụ ka kwesịrị ịwakpo n'ọhịa, n'ezie. Ma ozugbo ọ ga-eme, ma ejiri m n'aka na ọ ga-eme, anyị ga-enweta [00:03:00] ozi ziri ezi karịa ihe ndị ọrịa na-eme n'ụlọ, otu ha si eje ije n'ezie, ma ha nwere friza ma ọ bụ na ha enweghị.

Ya mere echere m na mmepe abụọ ahụ, n'ihe gbasara nha na usoro enyemaka ọgwụgwọ site na nkà na ụzụ, bụ ihe na-akpali akpali nke m chere na mpaghara anyị.

Dr. Michele Matarazzo: Oh, daalụ nke ukwuu. N'ezie, echere m na nnọkọ nnọkọ nke mbụ bụ maka ọgwụgwọ ọrịa Parkinson. Ma echere m na ọtụtụ nlebara anya bụ kpọmkwem na mmega ahụ. Ma echere m na otu isi okwu ị na-ekwu bụ mkpali. Ọtụtụ oge na-enwe ndidi, n'agbanyeghị na ha maara na mkpa mmega ahụ na imegharị ahụ dị, mkpali ahụ bụ ihe dị ezigbo mkpa. 

Prof. Alice Nieuwboer: Ọfọn, nke ahụ dị oke egwu. Mmega ahụ na mmega ahụ bụ naanị uru maka ndị ọrịa ma ọ bụrụ na ị nwere ike ime ya n'ụzọ dị mma na ọkwa dị elu [00:04:00] na n'ụdị dị mma, yana ọgwụ kwesịrị ekwesị. Ọ bụrụ na ndị ọrịa eruteghị oke ọrụ ma ọ bụ mmega ahụ siri ike, mgbe ahụ ọ gaghị arụ ọrụ. Yabụ ị ga-ahụrịrị na ndị ọrịa, mee ihe ị rịọrọ. Na maka nke ahụ, mkpali n'ezie na-enye ndị na-ahụ maka ọgwụgwọ na ndị na-ahụ maka akwara ozi. Ya mere echere m na ndị ọkà mmụta akwara ozi ga-arụkwa ọrụ dị mkpa n'ebe ahụ. Ma ugbu a, enwere m mmetụta na ndị ọkà mmụta akwara ozi na-ajụ ndị ọrịa ma hà na-emega ahụ́ na ihe ha na-emekwa. Ya mere echere m na anyị na-ahụ nnukwu mmụba ebe ahụ. Ya mere a na-amalite mkpali ebe ahụ. Ọ bụrụ na ndị ọrịa ebe a na ndị ọkà mmụta akwara ha nwere mmasị na mmega ahụ ha, mgbe ahụ, ha ga-enwe ike ime ya.

Ma n'ezie nsogbu bụ na ha ga-eme ya ruo ogologo oge n'ihi na ha na-eche ogologo oge ọrịa ihu, na na [00:05:00] na-esiwanye ike, na-aghọwanye ihe ịma aka mgbe ọrịa siri ike na-akawanye njọ. N'ihi na n'ezie ndị mmadụ agaghị enwe mmasị ịkwaga. Ike agwụla ha, enwere ike ịda. Ya mere, ha nwere ọtụtụ ihe kpatara ha ji ahọrọ ịnọdụ ala n'oche ha, na ha agaghị etinye onwe ha n'ihe ize ndụ.

Yabụ na ọ na-abụ ihe siri ike ịhụ na ndị mmadụ ka na-aga nke ọma na, ma kpalie ha ime ọtụtụ ọrụ na ime ya nke ọma.

Dr. Michele Matarazzo: N'ozuzu, ubi ahụ, ma echere m na Movement Disorder Society, na-etinye uche na akụkụ ndị ahụ. Echere m na nke a na-enyere ndị obodo aka. Ma dị ka ị na-ekwu, rịọ ndị ọkà mmụta akwara ozi ka ha ṅaa ntị n'ihe ndị ahụ. Eleghị anya ndị ọkà mmụta akwara ozi nke 15, 20 afọ gara aga, ha ga-dị nnọọ, nye ọgwụ na-echefu ihe niile fọdụrụ. Ma ugbu a, anyị maara na e nwere ọtụtụ ihe dị mkpa dị ka ọgwụ maka otú ndị ọrịa si dị na otú ha ga-esi [00:06:00] na-eme n'ọdịnihu. Ma emega ahụ nke ọma, mmezigharị na ọkwa dị elu karị, dịkwa oke mkpa.

Prof. Alice Nieuwboer: Enwere m ike ịgbakwunye na nke ahụ? Echere m na ihe ọzọ dị oke mkpa na-akpali akpali bụ ma ọ bụrụ na ọkà mmụta akwara ozi na-ezipụ onye ọrịa n'ikpeazụ ma ọ bụ na-ezo aka onye ọrịa na physiotherapist. Ọ dị ezigbo mkpa na physiotherapist nwere ọkachamara na ọrịa Parkinson n'ihi na mgbe ahụ ndị ọrịa na-eche na a ghọtara ya.

Ha maara na onye na-ahụ maka ọgwụgwọ na-aghọta nsogbu ha na mgbe ahụ onye na-ahụ maka ahụike na-enyere ha aka. Ma ọ bụrụ na ọ bụ onye na-ahụ maka ọgwụgwọ nke na-enweghị ezi uche nke ihe ọrịa Parkinson pụtara, ma nweekwa usoro mkpagharị akwara, mgbe ahụ ndị mmadụ agaghị enwe mkpali. Ya mere nka dị oke mkpa na usoro ahụ.

Yeah.

Dr. Michele Matarazzo: Na eziokwu bụ na ọ dịgasị iche iche n'ofe ụwa na mpaghara mpaghara. [00:07:00] Mana n'ezie enwere nnukwu mkpa maka agụmakwụkwọ nke ndị na-ahụ maka ahụike nke ga-abụrịrị ọkachamara na nsogbu mmegharị ahụ n'ozuzu, yana kpọmkwem na ọrịa Parkinson. Na nke ọma, n'ezie e nwere akụkụ ụfọdụ nke ụwa ebe nke a na-emekarị.

Akụkụ ndị ọzọ ebe enwere ike ọ dị ọbụna otu, ọkachamara physiotherapy na ọrịa Parkinson na mba ahụ dum. Enwere nnukwu mkpa maka agụmakwụkwọ na echere m na ị ga-arụkwa ọrụ na nke ahụ. 

Prof. Alice Nieuwboer: N'ezie, ee. M na-etinye aka na mmemme Train the Trainer, nke na-enye ụdị mmalite mmalite nke mgbasa ozi ahụ. Mana echere m na nke ahụ bụ ihe kacha mkpa maka mpaghara ọrụ a yana maka Movement Disorder Society.

Dr. Michele Matarazzo: Ugbu a, mgbe anyị mere ajụjụ ọnụ ndị a iji mechie ihe mere n'afọ gara aga, anyị na-agbalịkwa ịghọta ihe na-aga ime. N'afọ na-abịa na n'ọdịnihu, n'ezie, ị na-emetụ aka n'akụkụ ụfọdụ na-eme ugbu a na nke ga-eme n'ọdịnihu, nkà na ụzụ.

Is there [00:08:00] ihe ọ bụla ọzọ ịchọrọ ịgbakwunye na ndepụta ahụ? Ọ bụla ihe ị chere na anyị ga-atụle maka mgbe na ọ bụrụ na anyị zutere otu afọ site ugbu a?

Prof. Alice Nieuwboer: Ee ee. Echere m n'afọ ọzọ. A na m atụ anya ọrụ na-aga n'ihu ugbu a na mba asaa gburugburu ụwa, nke anyị na-agbalị ịmepụta ihe ga-esi na ya pụta maka ịhịa aka n'ahụ. Na ụnyaahụ, m kwuru okwu ebe a na ogbako ma na-ekwu maka ihe anyị nwere ike ime maka ịhịa aka n'ahụ. Ọtụtụ mgbe, anyị enwebeghị ihe akaebe zuru oke maka ihe anyị nwere ike ime maka ịhịa aka n'ahụ, n'ihi na anyị enweghị ike ịlele ya nke ọma. Ya mere, n'afọ na-abịa, anyị ga-ahụ nnukwu mmepe ọhụrụ nke a na-enwe mmetụta nke onye ọrịa na-akọ nke dị na tebụl nke ga-amalite ịkwado.

Anyị nwere ụlọ ọgwụ, Clin-RO, dị ka anyị na-akpọ ya, ihe nleba anya n'ịdị njọ nke oyi. Ma n'ezie, nke ukwuu [00:09:00] nke dị mkpa, anyị ga-enwe usoro teknụzụ nke na-ajụ oyi, n'ihi na enwere ike ịchọpụta ihe na-ekpo ọkụ na sensọ agbanwe. Mana ọ ka na-amalite mgbe ọ na-abịa n'ịtụ kefriza na ọnọdụ ụlọ. Na nke ahụ bụ oku siri ike n'ezie iji nwee ike ịmepụta algọridim nke nwere ike ime nke ahụ nke ọma. Mana anyị nọ n'ụzọ imezu nke ahụ.

Yabụ na n'afọ ọzọ, echere m na anyị ga-amali elu n'ihu. Ma ọ bụrụ na anyị nwere ike tụọ kefriza nke ọma, anyị nwekwara ike nwalee usoro mmezigharị maka ịsacha ụkwụ ụkwụ, ka mma. Ya mere echere m na nke ahụ ga-abụ mmepe na-akpali akpali n'afọ na-abịa. 

Dr. Michele Matarazzo: Ihe ndị a niile na-atọ ụtọ ma ọ dị mma ịhụ ume gị mgbe ị na-ekwu maka nke a. Ya mere nọgide na-arụ ọrụ nke ọma. Daalụ Alice, maka ịnọnyere anyị taa. Ọ bụ ihe obi ụtọ.

Prof. Alice Nieuwboer: Otu. Ọ bụkwara m obi ụtọ. Daalụ. [00:10:00]